Pracodawcy coraz częściej oferują pracownikom różnego rodzaju benefity, które nie są w całości finansowane przez firmę. Pakiety medyczne, karty sportowe, ubezpieczenia grupowe czy inne usługi bywają udostępniane pracownikom odpłatnie – zazwyczaj po cenach znacznie niższych niż rynkowe. Takie rozwiązanie jest atrakcyjne dla obu stron: pracownik zyskuje dostęp do dodatkowych świadczeń, a pracodawca ogranicza swoje koszty. W praktyce bardzo szybko pojawia się jednak pytanie o świadczenia dla pracowników a składki ZUS. Chodzi o to, czy od takich benefitów należy naliczać składki na ubezpieczenia społeczne.
Ogólna zasada – ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Punktem wyjścia przy ocenie świadczeń na rzecz pracowników jest art. 18 ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z przepisów tych wynika, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi przychód pracownika w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągany z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy.
W praktyce oznacza to, że do podstawy wymiaru składek wlicza się nie tylko wynagrodzenie pieniężne, lecz także wartość świadczeń nieodpłatnych oraz częściowo odpłatnych, jeżeli stanowią one przychód pracownika. Sam fakt, że pracownik ponosi częściową odpłatność za dane świadczenie, nie przesądza więc automatycznie o braku obowiązku naliczenia składek ZUS.
Dopiero zastosowanie jednego z wyłączeń przewidzianych w przepisach wykonawczych pozwala uniknąć oskładkowania takiego świadczenia. W szczególności chodzi o wyłączenia wskazane w rozporządzeniu dotyczącym podstawy wymiaru składek.
Wyjątek z rozporządzenia – zakup po cenach niższych niż detaliczne
Kluczowe znaczenie dla oceny oskładkowania świadczeń częściowo odpłatnych ma § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.
Zgodnie z tym przepisem, z podstawy wymiaru składek wyłączone są korzyści materialne, które:
- wynikają z układów zbiorowych pracy, regulaminów wynagradzania lub innych przepisów o wynagradzaniu obowiązujących u pracodawcy,
- polegają na uprawnieniu do zakupu po cenach niższych niż detaliczne niektórych artykułów, przedmiotów lub usług,
- mają charakter niepieniężny.
W praktyce oznacza to, że jeżeli pracodawca umożliwia pracownikom nabycie określonej usługi (np. pakietu medycznego lub karty sportowej) po cenie niższej niż rynkowa, a pracownik partycypuje w kosztach tego świadczenia, to różnica pomiędzy ceną rynkową a ceną zapłaconą przez pracownika nie musi stanowić podstawy wymiaru składek ZUS.
ZUS w swoich interpretacjach konsekwentnie podkreśla, że istotą tego wyłączenia nie jest sam fakt finansowania świadczenia przez pracodawcę. Kluczowe znaczenie ma to, że pracownik nabywa konkretną korzyść materialną na preferencyjnych warunkach. Nie otrzymuje przy tym dodatkowego elementu wynagrodzenia.
Warunkiem koniecznym pozostaje jednak jasne uregulowanie zasad korzystania ze świadczenia w dokumentach wewnętrznych pracodawcy. Pracodawca musi je również faktycznie stosować w praktyce.
Pakiety medyczne i karty sportowe
Najbardziej ugruntowana i jednocześnie najbezpieczniejsza linia interpretacyjna ZUS dotyczy klasycznych benefitów pracowniczych, takich jak pakiety medyczne, karty sportowe oraz ubezpieczenia grupowe. W odniesieniu do tych świadczeń ZUS konsekwentnie prezentuje stanowisko, że częściowa odpłatność pracownika pozwala na wyłączenie świadczenia z podstawy wymiaru składek, o ile spełnione są warunki przewidziane w rozporządzeniu składkowym.
W przypadku pakietów medycznych ZUS wielokrotnie potwierdzał, że pracownik może partycypować w kosztach pakietu. Warunkiem jest to, aby zasady współfinansowania wynikały z regulaminu wynagradzania lub innych przepisów o wynagradzaniu. W takiej sytuacji wartość finansowana przez pracodawcę nie podlega oskładkowaniu. Organ podkreśla przy tym, że pracownik nabywa usługę medyczną po cenie niższej niż rynkowa, a nie otrzymuje dodatkowego składnika wynagrodzenia (interpretacja ZUS z 7 października 2025 r., sygn. DI/100000/43/843/2025).
Analogiczne podejście ZUS stosuje wobec kart sportowych i pakietów sportowych. Jeżeli pracownik pokrywa część ceny karty, a pozostała część jest finansowana przez pracodawcę na zasadach określonych w regulaminie, to różnica pomiędzy ceną rynkową a ceną zapłaconą przez pracownika może zostać wyłączona z podstawy wymiaru składek. ZUS akcentuje, że istotą świadczenia jest możliwość skorzystania z konkretnej usługi sportowej na preferencyjnych warunkach, a nie przekazanie pracownikowi świadczenia pieniężnego (interpretacja ZUS z 6 listopada 2024 r., sygn. DI/100000/43/997/2024).
Ubezpieczenia grupowe i charakter niepieniężny świadczeń
ZUS podobnie ocenia ubezpieczenia grupowe, w tym ubezpieczenia na życie i zdrowotne. Przyjmuje, że pracownik może ponosić nawet symboliczną odpłatność za objęcie ochroną ubezpieczeniową. Zasady współfinansowania muszą przy tym wynikać z regulaminu obowiązującego u pracodawcy. W takiej sytuacji część składki finansowana przez pracodawcę nie stanowi podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne (interpretacja ZUS z 29 sierpnia 2025 r., sygn. DI/100000/43/788/2025).
Wspólnym elementem wszystkich tych świadczeń jest to, że mają one charakter niepieniężny. Są one jasno zdefiniowane i polegają na zakupie konkretnej usługi po cenie niższej niż detaliczna. To właśnie ten element – a nie sama nazwa benefitu – decyduje o możliwości skorzystania z wyłączenia składkowego.
Powyższe podsumowanie ma charakter ogólny i dotyczy przepisów aktualnych na dzień publikacji artykułu. Jeśli masz pytania lub potrzebujesz wsparcia w konkretnej sprawie – skorzystaj z formularza kontaktowego.
