Nazwisko o silnej renomie potrafi sprzedać produkt szybciej niż najlepsza kampania reklamowa. Dlatego coraz więcej osób zaczyna traktować je jak jeden z najcenniejszych składników swojego biznesu. I nic w tym dziwnego – marka osobista stała się pełnoprawnym aktywem. Firmy coraz częściej rywalizują nie tylko o klienta, lecz także o prawo do korzystania z rozpoznawalnego nazwiska. Warto więc przyjrzeć się, czy i w jaki sposób nazwisko można skutecznie chronić jako znak towarowy.
Zdolność odróżniająca nazwiska
Zgodnie z art. 120 ust. 1 Prawa własności przemysłowej, znakiem towarowym może być każde oznaczenie umożliwiające odróżnienie towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów innego. O ile można je przedstawić w sposób pozwalający na dokładne ustalenie zakresu ochrony. Przepisy wprost dopuszczają, aby znakiem towarowym był wyraz – w tym także nazwisko.
Analogiczne regulacje zawiera art. 4 Rozporządzenia (UE) 2017/1001 w sprawie znaku towarowego Unii Europejskiej, co oznacza, że nazwisko może zostać zarejestrowane zarówno w polskim Urzędzie Patentowym RP, jak i w EUIPO.
Warunkiem koniecznym jest jednak posiadanie przez znak towarowy będący nazwiskiem (bądź imieniem i nazwiskiem) charakteru odróżniającego. W praktyce oznacza to wzięcie pod uwagę następujących kryteriów:
- czy dane towary/usługi mogą być oznaczane danym nazwiskiem w taki sposób, aby nie wprowadzić konsumentów w błąd co do pochodzenia danego towaru (np. w sytuacji, gdy nazwisko jest łudząco podobne lub takie samo jak nazwa istniejącej już i zarejestrowanej marki);
- czy dane oznaczenie dostatecznie odróżnia się od innych w tych klasach towarowych. W przypadku nazwiska najłatwiej osiągnąć ten efekt poprzez dodanie oryginalnych elementów graficznych;
Ograniczenia w rejestracji i przeszkody w egzekwowaniu praw
Rejestracja nazwiska, choć możliwa, podlega tym samym przesłankom odmowy, co każdy inny znak towarowy. Są to m.in.: brak zdolności odróżniającej (np. pospolite, bardzo popularne nazwisko bez elementów graficznych), opisowy charakter oznaczenia dla konkretnej branży lub sprzeczność z porządkiem publicznym.
Jeżeli osoba znana zarejestruje swoje nazwisko jako znak towarowy, zyskuje dodatkowe narzędzia ochrony. Może sprzeciwiać się rejestracji podobnych oznaczeń przez inne podmioty lub domagać się unieważnienia znaku zgłoszonego w złej wierze.
Praktyka urzędów patentowych pokazuje, że znane nazwiska, np. celebrytów czy sportowców, mogą powodować dodatkowe komplikacje. Takie przypadki opisano m.in. przy zgłoszeniach dotyczących nazwisk Messi czy Snoop. Zdarza się, że przedsiębiorcy próbują wykorzystać renomę danej osoby i zgłaszają znak zawierający jej nazwisko, licząc na skojarzenia konsumentów z rozpoznawalną marką osobistą.
Jeżeli rozważasz rejestrację nazwiska jako znaku towarowego lub chcesz sprawdzić, czy planowane oznaczenie będzie mogło zostać skutecznie objęte ochroną, skontaktuj się z nami: Księgowość | Kadry | Doradztwo | Finanse – JB Solutions
Nazwisko jako dobro osobiste w rozumieniu Kodeksu cywilnego
Nazwisko jest dobrem osobistym chronionym na gruncie prawa cywilnego (art. 23 k.c.), co wpływa także na możliwość jego rejestracji jako znaku towarowego. Oznacza to, że zarejestrowanie nazwiska jako znaku nie pozbawia innych osób prawa używania własnego nazwiska w obrocie gospodarczym. Uprawniony ze znaku nie może zakazać komuś firmowania swojej działalności jego własnym imieniem i nazwiskiem.
Kiedy rejestracja nazwiska jako znaku towarowego ma sens?
Rejestracja nazwiska jako znaku towarowego jest szczególnie korzystna, gdy:
- budujesz markę osobistą,
- prowadzisz działalność ekspercką, w tym artystyczną lub sportową,
- twoje nazwisko jest unikalne, a Twoja rozpoznawalność rośnie,
- chcesz chronić wykorzystanie nazwiska w działalności komercyjnej osób trzecich.
Korzyścią rejestracji jest uzyskanie wyłącznego prawa używania nazwiska jako oznaczenia danej kategorii towarów lub usług. Oraz możliwość przeciwdziałania nadużyciom, naruszeniom i nieuprawnionemu wykorzystywaniu renomy.
Podsumowanie
Rejestracja nazwiska jako znaku towarowego jest narzędziem, które może znacząco wzmocnić ochronę marki osobistej i pozycji rynkowej. Przestaje być domeną wyłącznie celebrytów i może stać się realnym narzędziem ochrony reputacji, uniknięcia podszywania się przez konkurencję czy budowania przewagi rynkowej również dla przedsiębiorców, ekspertów czy twórców.
Zarówno prawo polskie, jak i unijne pozwalają na taką ochronę, o ile nazwisko posiada zdolność odróżniającą i nie narusza wcześniej istniejących praw.
Jednocześnie rejestracja nazwiska – zwłaszcza znanego – bywa skomplikowana i wiąże się z oceną dobrej wiary zgłaszającego, możliwością kolizji z prawami do dóbr osobistych oraz obowiązkiem poszanowania prawa innych osób do posługiwania się ich własnym nazwiskiem.
Dlatego nazwisko może stać się nie tylko elementem tożsamości, lecz także świadomie chronionym składnikiem strategii biznesowej – pod warunkiem, że jego wykorzystanie odbywa się z poszanowaniem prawa i interesów innych osób.
Powyższe podsumowanie ma charakter ogólny i dotyczy przepisów aktualnych na dzień publikacji artykułu. Jeśli masz pytania lub potrzebujesz wsparcia w konkretnej sprawie – skorzystaj z formularza kontaktowego.
