Amortyzacja podatkowa jest jednym z podstawowych sposobów rozliczania wydatków na środki trwałe. Jeżeli spółka kupuje maszynę, urządzenie, samochód, budynek albo inny składnik majątku, którego będzie używać dłużej niż rok, co do zasady nie rozpoznaje całego wydatku jednorazowo w kosztach. Koszt jest rozliczany stopniowo, przez odpisy amortyzacyjne.
W podatku dochodowym od osób prawnych wynika to z art. 15 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych („Ustawa CIT”) zgodnie z którym kosztem uzyskania przychodów są odpisy z tytułu zużycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, jeżeli są dokonywane zgodnie z przepisami dotyczącymi amortyzacji. W praktyce trzeba więc prawidłowo ustalić wartość początkową środka trwałego, wybrać metodę amortyzacji i stosować właściwe stawki.
Najczęściej stosowana jest amortyzacja liniowa. W tym modelu odpisów dokonuje się przy zastosowaniu stawek z Wykazu rocznych stawek amortyzacyjnych, który stanowi załącznik do Ustawy CIT.
Obniżenie stawki amortyzacji
Nie oznacza to jednak, że stawka z Wykazu zawsze musi być stosowana w pełnej wysokości. Ważne uprawnienie dla podatników przewiduje art. 16i ust. 5 Ustawy CIT. Zgodnie z tym przepisem podatnicy mogą obniżać podane w Wykazie stawki amortyzacyjne dla poszczególnych środków trwałych. Zmiany stawki dokonuje się począwszy od miesiąca, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji, albo od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego.
Przepis ma duże znaczenie praktyczne gdyż pozwala podatnikowi wpływać na tempo rozliczania kosztów podatkowych. Takie rozwiązanie może być przydatne zwłaszcza wtedy, gdy spółka ponosi stratę podatkową albo osiąga niski dochód. Obniżenie stawek pozwala przesunąć część kosztów na przyszłość, gdy spółka będzie osiągać wyższe dochody.
Co istotne, art. 16i ust. 5 Ustawy CIT pozwala obniżać stawki dla poszczególnych środków trwałych. Podatnik nie musi stosować jednej obniżonej stawki do całej grupy majątku. Może wybrać tylko niektóre środki trwałe. Przepisy nie wskazują też minimalnej stawki amortyzacyjnej. W praktyce przyjmuje się więc, że stawka może zostać obniżona nawet do poziomu bliskiego zeru.
Możliwość wstecznego obniżenia stawki amortyzacyjnej
Najwięcej wątpliwości budzi jednak nie samo prawo do obniżenia stawki, ale moment, w którym można to zrobić. Spór dotyczy zwłaszcza tego, czy podatnik może obniżyć stawki amortyzacyjne wstecz, czyli za wcześniejsze lata podatkowe, poprzez korektę złożonych już deklaracji CIT-8.
Organy podatkowe przyjmują raczej dość restrykcyjne podejście zgodnie z którym podatnik nie jest uprawniony do korekty deklaracji CIT-8 za poprzednie lata podatkowe poprzez zmianę stawek amortyzacyjnych na podstawie art. 16i ust. 5 Ustawy CIT. Organy wskazują, że przepis pozwala na zmianę stawki od miesiąca wprowadzenia środka trwałego do ewidencji albo od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego, ale nie daje prawa do wstecznego modyfikowania kosztów podatkowych według uznania podatnika. Takie stanowisko zajął przykładowo Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji z 16 stycznia 2026 r. (sygn. 0111-KDIB1-3.4010.801.2025.1.DW).
Stanowisko sądów administracyjnych
Na szczęście dla podatników korzystne stanowisko zajmują sądy administracyjne. W wyroku z 9 lipca 2025 r. (sygn. II FSK 1373/22) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w art. 16i ust. 5 Ustawy CIT nie ma wprost ani zakazu korekty deklaracji podatkowej z uwagi na wsteczną zmianę stawki amortyzacyjnej, ani zakazu zmiany stawek amortyzacyjnych za lata wcześniejsze. Sąd podkreślił, że takich ograniczeń nie można domniemywać. Jeżeli ustawodawca chciałby wprowadzić taki zakaz, powinien zrobić to wyraźnie w ustawie.
Zdaniem NSA, przepis określa punkt w czasie, od którego zmiana stawki może być stosowana. Może to być miesiąc wprowadzenia środka trwałego do ewidencji albo pierwszy miesiąc któregokolwiek z następnych lat podatkowych. Nie wynika z niego natomiast, że decyzja o zmianie musi być podjęta wyłącznie przed rozpoczęciem danego roku albo że nie może dotyczyć okresów, za które złożono już deklarację. Granicą jest przede wszystkim przedawnienie zobowiązania podatkowego oraz konieczność zachowania jednej stawki dla danego środka trwałego w danym roku podatkowym.
W praktyce podatnik ma więc mocne argumenty, aby twierdzić, że wsteczne obniżenie stawek amortyzacyjnych jest dopuszczalne. Wynikają one z literalnego brzmienia art. 16i ust. 5 Ustawy CIT, celu tego przepisu oraz aktualnej linii orzeczniczej NSA. Nie eliminuje to jednak całkowicie ryzyka sporu. Dyrektor KIS nadal wydaje interpretacje niekorzystne dla podatników, jeżeli nie jest związany wcześniejszym wyrokiem sądu w konkretnej sprawie.
Niniejsze podsumowanie ma charakter ogólny. W przypadku zainteresowania poszczególnymi zagadnieniami prosimy o kontakt.
Powyższe podsumowanie ma charakter ogólny i dotyczy przepisów aktualnych na dzień publikacji artykułu. Jeśli masz pytania lub potrzebujesz wsparcia w konkretnej sprawie – skorzystaj z formularza kontaktowego.
