Reklasyfikacja umów B2B to zagadnienie, które zyskuje coraz większe znaczenie w kontekście popularności umów cywilnoprawnych, takich jak umowy zlecenia czy B2B. Choć pracodawcy często wybierają je ze względu na elastyczność i optymalizację kosztów, w praktyce ich forma w wielu przypadkach odpowiada klasycznemu stosunkowi pracy, co powoduje poważne ryzyko prawne. Obecnie proces reklasyfikacji umowy cywilnoprawnej na umowę o pracę trwa długo i jest skomplikowany, ponieważ inspektor pracy lub sam zainteresowany podmiot musi skierować sprawę do sądu pracy. Ta proceduralna bariera sprawia, że do tej pory PIP sporadycznie inicjowała takie działania. Dyskutowane zmiany przepisów mogą jednak znacząco ułatwić ten proces, zwiększając odpowiedzialność pracodawców i wpływ inspektorów pracy.
Planowana nowelizacja ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy stanowi element Krajowego Planu Odbudowy i ma wejść w życie 1 stycznia 2026 roku. Projekt przyznaje okręgowym inspektorom pracy uprawnienie do wydawania decyzji administracyjnych stwierdzających istnienie stosunku pracy bez kierowania sprawy do sądu.
Decyzja administracyjna jako alternatywa dla postępowania sądowego
Projekt wprowadza przepis przyznający okręgowemu inspektorowi pracy możliwość wyboru jednego z dwóch trybów działania: wydanie decyzji administracyjnej stwierdzającej istnienie stosunku pracy albo skierowanie powództwa do sądu o ustalenie istnienia stosunku pracy. Z przepisu nie wynika jednak, kiedy okręgowy inspektor pracy będzie wydawał decyzję, a kiedy będzie kierował powództwo do sądu. W projekcie ustawy nie określono przesłanek w tym zakresie.
Rygor natychmiastowej wykonalności
Decyzja okręgowego inspektora pracy podlega natychmiastowemu wykonaniu w zakresie skutków, jakie przepisy prawa pracy wiążą z nawiązaniem stosunku pracy od dnia jej doręczenia pracodawcy, przy czym wniesienie odwołania nie wstrzymuje wykonania tej decyzji. Pracodawca będzie musiał niezwłocznie wypłacać wynagrodzenie zgodnie z Kodeksem pracy, prowadzić dokumentację pracowniczą, zgłosić pracownika do ZUS. Ponadto będzie musiał udzielać urlopów, naliczać składki i zaliczki na PIT oraz odprowadzać je do odpowiednich instytucji.
Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzjom ustalającym istnienie stosunku pracy oznacza, że jeszcze tego samego dnia pracodawca musi traktować osobę jako pracownika. Podmiot z nią współpracujący powinien spełnić wszystkie obowiązki, aby nie naruszyć przepisów kodeksu pracy, co w praktyce jest niemożliwe.
Co istotne, projekt przewiduje możliwość uchylenia rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji, jeżeli jej wykonanie mogłoby spowodować istotne i nieodwracalne skutki dla pracodawcy lub osoby, której dotyczy. Uprawnienie do uchylenia rygoru posiadają Główny Inspektor Pracy w postępowaniu odwoławczym oraz sąd.
W projekcie dodano przepis ograniczający okres, za jaki inspektor będzie mógł stwierdzić istnienie stosunku pracy – okres ten nie może być dłuższy niż trzy lata.
Podwyższenie kar administracyjnych
Projekt przewiduje podwojenie maksymalnych wysokości grzywien za naruszenia przepisów prawa pracy z 30.000 złotych i 45.000 złotych do odpowiednio 60.000 złotych i 90.000 złotych.
Procedura odwoławcza
Od decyzji inspektora można się odwołać do Głównego Inspektora Pracy w ciągu 7 dni od doręczenia decyzji, a następnie do rejonowego sądu pracy w ciągu miesiąca od doręczenia decyzji Głównego Inspektora Pracy. Terminy te są bardzo krótkie, co może stanowić duże wyzwanie dla przedsiębiorcy, który będzie chciał złożyć odwołanie i uzasadnić je odpowiednią dokumentacją.
Pomimo uchylenia decyzji przez Głównego Inspektora Pracy lub sąd, uznaje się, że stosunek pracy istniał od dnia doręczenia decyzji pracodawcy do dnia jej uchylenia przez GIP albo do dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu albo do rozwiązania stosunku pracy, jeśli rozwiązanie to nastąpiło przed wydaniem prawomocnego orzeczenia. Rozwiązanie to legalizuje skutki decyzji, nawet jeśli była ona wadliwa lub usunięta z obrotu prawnego, co z pewnością będzie przedmiotem dalszych dyskusji.
Ryzyko wstecznych zaległości podatkowych i składkowych
Obowiązki podatkowe i ubezpieczeniowe za okres przed decyzją będą wstrzymane do czasu upływu terminu odwołania lub prawomocnego wyroku sądu. Decyzja będzie wywoływała skutki prawne na gruncie przepisów prawa podatkowego, ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego od dnia jej doręczenia pracodawcy. Natomiast za okres od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia doręczenia decyzji skutki te wystąpią po dniu, w którym decyzja stała się ostateczna. W przypadku wniesienia odwołania do sądu – od dnia, w którym orzeczenie sądu stało się prawomocne.
Znowelizowany ma być art. 70 Ordynacji podatkowej, do którego ma trafić przepis powodujący, że wniesienie odwołania od decyzji PIP oznacza, że bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu. Stosowne przepisy zawieszające przedawnienie mają znaleźć się również w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Oznacza to, że podstawowy, pięcioletni termin przedawnienia w praktyce wydłuży się o wiele lat.
Etap legislacyjny
Obecnie projekt ustawy jest przedmiotem obrad Komitetu Stałego Rady Ministrów i planowane jest, że lada dzień trafi pod obrady Sejmu. Planowane wejście w życie nowych przepisów to 1 stycznia 2026 r., ale biorąc pod uwagę napięty harmonogram legislacyjny, można spodziewać się, że przepisy wejdą jednak z lekkim opóźnieniem.
W razie pytań związanych z reklasyfikacją umów B2B lub nowymi uprawnieniami inspektorów PIP zapraszamy do kontaktu: Obsługa Prawna – JB Solutions
Powyższe podsumowanie ma charakter ogólny i dotyczy przepisów aktualnych na dzień publikacji artykułu. Jeśli masz pytania lub potrzebujesz wsparcia w konkretnej sprawie – skorzystaj z formularza kontaktowego.
